Perspectiva-se um bom futuro para Macau e Timor-Leste

>> 20091203



Lisboa, 03 Dez (Lusa) - O presidente da Fundação Oriente, Carlos Monjardino, perspectiva um bom futuro para Macau e Timor-Leste, afirmando que o território e o país têm as condições necessárias para continuarem a ser independentes.

"Macau tem os meios para continuar a ter alguma independência dentro da China: tem riqueza própria, gera riqueza e pode manter-se relativamente independente dentro do seu estatuto", disse.

Carlos Monjardino falava à margem do seminário internacional "Dez Anos Depois: Timor e Macau", que decorre hoje no Museu do Oriente, em Lisboa.

Quanto a Timor-Leste, o presidente da Fundação Oriente, sublinhou que o país "está muito melhor" e que está "no caminho certo" na gestão da questão do petróleo e do gás.

No entanto, alertou que o país "tem de se manter o mais independente possível da Austrália se quer tomar conta desse processo".

Relativamente ao seminário, Carlos Monjardino disse ter um "significado importante porque são um território e um país que são tratados diariamente na fundação".

"Há a coincidência destes dez anos da passagem administrativa de Macau para a China e do referendo para a independência de Timor-Leste que quisemos assinalar", afirmou o presidente da Fundação Oriente, que esteve presente nos dois processos.

Presentes na sessão de abertura do seminário estiveram o secretário de Estado dos Negócios Estrangeiros e da Cooperação, João Gomes Cravinho, o constitucionalista Pedro Bacelar de Vasconcelos e o professor universitário Moisés Silva Fernandes.

Durante a tarde vão intervir o ex-ministro da Defesa de Timor-Leste, Roque Rodrigues, o secretário de Estado da presidência do Conselho de Ministros timorense, Ágio Pereira.

MCL.

Lusa/fim




Read more...

Governos de Timor-Leste e Portugal empenhados em criar mais quatro escolas portuguesas


Os governos de Timor-Leste e Portugal tencionam criar mais escolas portuguesas em quatro distritos, durante o ano de 2010, revelou hoje o ministro da Educação timorense, João Câncio.

Os distritos de Same, Baucau, Maliana e Oecusse são os escolhidos para acolher as novas escolas portuguesas a criar, que deverão estar concluídas em Setembro do próximo ano.

De acordo com João Câncio, as novas escolas visam suprir uma necessidade, dado que apenas existe actualmente uma escola portuguesa em Díli.

As quatro novas escolas deverão iniciar a sua actividade leccionando aos quatro primeiros anos de escolaridade, aumentando gradualmente em cada ano lectivo até atingir o 12º ano, à semelhança do processo da Escola Portuguesa de Díli.

Segundo o titular da pasta da Educação, estão já a ser preparadas as residências para os professores em Same, Baucau, Malana e Oecusse, cabendo ao governo português o pagamento dos vencimentos dos docentes e a promoção da respectiva colocação.


Notícia completa
AQUI

Read more...

Nova enviada especial da ONU para Timor-Leste



Nações Unidas, 02 Dez (Lusa) - O secretário-geral da ONU, Ban Ki-moon, nomeou, hoje, Ameerah Haq, uma diplomata veterana do Bangladesh, como sua nova enviada especial para Timor-Leste.

A porta-voz da ONU, Marie Okabe, disse que o secretário-geral informou por carta o Conselho de Segurança sobre a nomeação, que visa substituir o indiano Atul Khare.

«A sua grande experiência como administradora em missões complexas ser-lhe-á muito útil no seu novo papel na Missão Integrada da ONU (UNMIT)», acrescentou a porta-voz.


© 2009 LUSA - Agência de Notícias de Portugal, S.A.



Read more...

Embaixada de Timor-Leste acolhe lançamento de dois livros de poemas



O Salão Nobre da Embaixada da República Democrática de Timor-Leste foi palco para o lançamento dos livros «Borja da Costa – Selecção de Poemas / Klibur Dadolin» e «de olhos lavados / ho matan moos».

Na passada segunda-feira a Embaixada da República Democrática de Timor-Leste recebeu cerca de 100 convidados para assistir à cerimónia do lançamento dos dois livros de poemas.

A sessão foi presidida pela Embaixadora da República Democrática de Timor-Leste em Lisboa, Natália Carrascalão e a apresentação foi feita em português e em tétum, línguas em que foram editados os livros, «Borja da Costa – Selecção de Poemas / Klibur Dadolin», da autoria de Luís Costa, e «de olhos lavados / ho matan moos», da autoria de António José Borges.

Durante a cerimónia foram declamados alguns dos poemas que fazem parte dos livros em edição bilingue e publicados pela LIDEL. «Borja da Costa – Selecção de Poemas / Klibur Dadolin», escrito pelo irmão de Borja da Costa, Luís Costa. Este livro reúne um conjunto de poemas timorenses que transcrevem a rebeldia educacional e religiosa a par com as ideias revolucionárias de Borja da Costa, autor do hino nacional de Timor-Leste, numa época em que a luta social despontava neste país.

«De olhos lavados / ho matan moos», é uma narração lírica que descreve as emoções de uma viagem que homenageia Timor-Leste. A tradução para o tétum foi da responsabilidade do poeta timorense Abé Barreto Soares e as ilustrações com colagens são da artista plástica suíça Piera Zürchter.

(c) PNN Portuguese News Network


Notícia D'AQUI


Read more...

"Investe iha Joven sira, Asegura Futuru" - Agio Pereira

>> 20091202

Foto: Helena Espadinha


COMUNIKADU BA IMPRENSA


Sekretáriu Estadu Konselhu Ministrus i
Portavoz Ofisiál Governu
Timor-Leste, Ágio Pereira

Dezembru 2, 2009
Díli, Timor-Leste


Investe iha Joven sira, Asegura Futuru

Tuir estimativas ne’ebe iha populasaun Timor-Leste kúase 50% ho idade tinan 18 mai kraik,fornese oportunidades ba foinsa’e sira sai atensaun boot ba Governu ne’ebé Xanana Gusmão lidera. Kriasaun Sekretáriadu Estadu Juventude i Desportos (SEJD) sai hanesan pasu boot hodi fo resposta ba foinsa’e sira.

Ho visaun ida ke forte atu fo oportunidades ba Joven sira liu atividades desportivas, artístikas, i centru ba buka hatene i formasaun, programa Governu nian halo foinsa’e sira hetan ona sentimentu identidade foun hodi hatama hanoin foun kona-ba servisu hamutuk nian, kompriensaun másima, respeito konsiensia kultuál no fiar-an liu husi inisiativa aprendisajen oin-oin.

Sekretáriu Estadu Juventude i Desportos (SEJD) estabelese no apoia inisiativas barak hosi foinsa’e sira duke Governu seluk, loke mos oportunidades ba foinsa’e sira bele partisipa iha projetus oin-oin iha sub-distritu nomos iha nivel nasionál. In jerál 44 organisasoens simu ona apoio hosi SEJD.

Iha ultimos tinan rua ne’e nian laran, kompleta harii no loke ona tan Centrus haat iha Maliana, Oecusse, Ermera no Manufahi. Totál 58 Kampos bolabasket no bolavolley harii no fahe ona iha distritus 13. Instrumentus músika fahe ona iha distritus Covalima, Bobonaro no Atauro.

Tuir kedas ho lansamentu Desportos Komunitarias iha 2008, Jogos Komunitaria ba foinsa’e sira tinan ne’e hala’o iha sub-distritus 65 iha teritóriu tomak, inklui jogos bolavolley, bolabasket, football no atlétismu.

Halao hela treinamentu iha nivel lokal atu suporta inisitivas sira ne’e hanesan kursu ba Manajementus Projectu no Planu Asaun Annual iha distritu Ermera, Maliana no Dili, hala’o hamutuk ho Departamentu Planeamentu Dezenvolvimentu Komunidade Viktoria nian.

Ekipa Timor-oan sira balun partisipa ona iha eventus internasionál, representa Nasaun ne’e ho susesu diak i sai hanesan “Embaixador” Timor-Leste nian iha liur.

Aumenta ba medalhas 14 mak manán hosi atlétiku nasional 117 mak partisipa iha Jogos Arafura ne’ebé hala’o iha Darwin, medalhas 16 manán hosi atlétikus aleijadu sira mak partisiapa iha Olímpiku Special ne’ebé hala’o iha Singapura iha Juñu. Atlétas condekurado sira ne’e mak modelus diak tebes ba sira nia komunidades no juventude hotu-hotu iha Timor-Leste.

Ho estabelesimentu Komisaun Arte Marsial i através ko-operasaun ho Kongresu Silat Timor-Leste hodi estabelese Federasaun Silat Timor-Leste (FESTL), Sekretaria ne’e reduz ona konflitus entre membrus husi artes marsiál oin-oin no conseje canaliza sira nia matenek no enerjia ba aspetus disiplinas desportivas nian. Medidas hirak ne’e maka bele ona hamenus violensia entre juventude iha bairus, iha sub-distritus no iha teritóriu tomak.

Atu enkoraje foinsa’e sira nia opiniaun ho lideransa, Konselhu Nasionál Joventude Timor-Leste hetan ona apoio atu habelar sira nia strutura ba to’o iha nivel sub-distritu. Hala’o ona konferensia ida ho partisipantes 5,200 iha Nasaun ne’e.

Konsulta Nasionál ba Estabelesementu Parlamentu foinsaé nian hala’o iha Dili komesa iha 26 to’o 28 Juñu partisipantes konta ho feto klosan 26 no mane klosan 26 mai hosi distritus 13. Iha 7 Outubru 2009 Governu aprova resulusaun ida atu estabelese Parlamentu Foinsaé nian ho objektivu hasa’e konsiensalisasaun no introduz foinsa’e sira sai demokrátiku no partisipasaun cívika nu’udar cidadaun. Liuhosi inisiativa ida ne’e, sira iha kapasidade atu identifika i kompriende problemas no asuntus mak Nasaun ne’e infrenta no bele kontribui ba edukasaun entre sira iha sira nia komunidades.

SEJD kontinua halo sirkulasaun mensal Jornal Lian Foin sae fahe informasaun kona-ba prosesu dezenvolvimentu nasionál ho distribuisaun 5,000 kopias kada fulan gratuita ba distritus 13, instituisoens governu, universidades, eskolas sekundaria, organisassoens foinsa’e sira, centru treinamentus ho ONGs.

Treinamentu fulan tolu ba Jornalismu Básiku, kooperasaun ho Institutu Jornalísta kompleta ho foinsa’e nain 35 atu enkoraja i fahe matenek ba harii jornalistas iha Timor-Leste para sira bele haklen lian ba foinsa’e Timor-oan sira no expresa sira nia preokupasoens ho aspirasoens.

Portavoz IV Governu Konstituisionál, Ágio Pereira dehan “Juventude Timor-Leste mak esperansa ba Nasaun nia futuru. Importansia ba envolve no fó inspirasaun ba foinsa’e sira iha situasaun post konflitu ne’e importante tebes. Governu ne’ebé Xanana Gusmão lidera kompremitidu atu explora no estabelese projektus kreativus no programas atu motiva ita nia foinsa’e, ajuda sira hodi sai feto klosan no mane klosan sira ho hanoin livre. Ita kongratula sira hotu-hotu ba sira nia kontribuisaun to’o agora.

Iha ita nia esforsus tomak ita lahaluha ita nia objektivu: katak ema foinsa’e sira ne’e, barak hosi sira ne’e hala’o kna’ar importante tebes iha luta ba ita nia libertasaun nasionál, la’os deit iha oportunidade atu goza rezultadus independensia, paz no prosperidade, maibe prepara mós sira ho diak atu simu responsabilidades ita nia nasaun nia futuru.”

Orsamentu 2010 aloka ba Sekretáriadu Estadu Juventude i Desporto sei fasilita projektus ba juventude iha teritóriu tomak.

FIM


Hodi hetan informasaun liutan bele kontakta:
Ágio Pereira +670 723 0011
E-mail: agiopereira@cdm.gov.tl


Nota: Versão portuguesa também disponível




Read more...

José Ramos-Horta lança livro “Sou o Futuro”

>> 20091201



Dr.José Ramos-Horta lança livro “Sou o Futuro” e saúda juventude como “prioridade imediata” da Presidência

O Presidente da República, Dr.José Ramos-Horta, lançou o livro “Sou o Futuro”, com textos de Hanne Eide Andersen e fotografias de Ken Oppramm, numa cerimónia realizada no Palácio Nicolau Lobato, em Díli.

“O desenvolvimento da juventude ‘e uma prioridade imediata da minha Presidência”, afirma o Dr. José Ramos-Horta no prefácio da obra, onde recorda os trágicos acontecimentos do massacre do Cemitério de Santa Cruz (1991) e a crise de 2006.
Em 1991, “os nossos jovens mostraram ao mundo que a arma do opressor nunca poderia silenciar o ensejo de viver com dignidade e de decidir sobre o futuro da Nação”, sublinha o Chefe de Estado.

Em 2006 – acrescenta – foi devido aos “infatigáveis esforços” da juventude que”a Nação conseguiu ultrapassar uma crise (que parecia) interminável”.

“A juventude exige ser ouvida por quem toma as decisões”, acrescenta o Prémio Nobel da Paz, assegurando o “redobrar de esforços para a escutar”, até porque a juventude constitui a maioria da população Timorense.

De facto, metade da população Timorense, em números oficiais, tem menos de 18 anos de idade.

O livro “Sou o Futuro”, produzido no âmbito da Conferência Internacional de Díli sobre a Identidade Juvenil e a Reconstrução Nacional (2008), “é um meio de participação da juventude no processo de tomada de decisões e na promoção da unidade para o desenvolvimento do país”, realça S.E. no prefácio.

“Não nos podemos permitir seguir um modelo de desenvolvimento que ignore a participação da juventude (…) e, portanto, teremos de melhorar os nossos recursos humanos tendo em conta este vasto potencial”, adianta.

O Presidente da República aplaudiu esta iniciativa da Noruega, que “faz cair a noção de que a juventude de hoje é passiva face ao processo de desenvolvimento e de que está tão só à espera de receber do Estado aquilo a que aspira”.

O Ministro dos Negócios Estrangeiros da Noruega, Jonas Gahr Store, também prefacia esta obra de 180 páginas a cores, cheias de entrevistas e factos recolhidos em todo o País.
A
ssistiram à cerimónia o Chefe do Estado-Maior General das Forças Armadas (CEMGFA), Major-General Taur Matan Ruak, o Secretário de Estado de Juventude e Desportos, Miguel Manetelu, os Embaixadores da Austrália, Nova Zelândia e República da Coreia, bem como diplomatas das Embaixadas da Noruega e da Indonésia.

Na cerimónia estiveram igualmente presentes representantes dos Comandos da UNPOL e ISF, bem como a ex-Primeira Dama, Kirsty Gusmão.

Fonte: CPR – Díli, 01 DEZ-. 09

Read more...

Concurso Internacional de Pesca em Timor-Leste



C O M U N I C A D O D E I M P R E N S A

Resultados Preliminares da Primeira Competição Internacional de Pesca Desportiva de Timor-Leste

Manatuto ganha nas equipas por Distritos

A organização da Primeira Competição Internacional de Pesca Desportiva de Timor-Leste realizada entre 27 e 29 de Novembro ao largo da Ilha de Ataúro, a norte de Díli, anunciou hoje os resultados preliminares da prova.

ESTATÍSTICA

265 participantes
125 participantes Internacionais
143 participantes Timorenses, com 33 pescadores em representação de 11 dos 13 Distritos do País
136 número de peixes apanhados, o maior um Wahuu – 136cm

RESULTADOS
Pescador Campeão – pesca à cana com molinete Silas Everett
2/o lugar – pesca à cana com molinete Reiner Quiel
Pescador Campeão – pesca à linha Mario Diaz
2/o lugar – pesca à linha Gregorio Soares
Pescador Campeão – classe Reiner Quiel
2/o lugar – classe-canoas Luke Burton
Pescador Campeão – outras embarcações Silas Everett
2/o lugar – outras embarcações Scott McNair

Equipa Campeã por Distrito
Manatuto – Gregório Soares (skipper), Domingos da Silva & António da Silva Soares

O evento teve a alta promoção de S.E. o Presidente da República, Dr. José Ramos-Horta, inserida no seu programa Díli-Cidade da Paz. Entre os patrocinados estão a Timor-Telecom ($30.000 USD), o banco CGD-BNU ($15.000 USD) e a empresa de construção Ensul ($10.000 USD)


Para mais informações, contactar:
Assessor de Imprensa do Presidente da República – Sr. Joel Pereira: +6707230160
Rel. Públicas da Competição Internacional de Pesca Desportiva - Sean Borrell:+670 7382208/
borrellsean@hotmail.com


Visite o website da Competição Internacional de Pesca Desportiva em http://www.islandofadventure.tl/



CPR – Díli, 01 DEZ-. 09




Read more...

  © Blogger template Simple n' Sweet by Ourblogtemplates.com 2009

Back to TOP